Bolesław Zapomniany.html



Bolesław Mieszkowic, nazywany również Zapomnianym - legendarny władca Polski w latach 1034-1038.

Wspomina o nim późne, bo XIV-wieczne źródło - Kronika wielkopolska. Podaje ona, że po śmierci Mieszka II rządy objął jego pierworodny syn Bolesław. Według kroniki z powodu srogości i okropnych zbrodni życie źle skończył. Z przyczyny jego niegodziwości miał zostać wymazany ze spisu królów i książąt polskich i skazany na wieczne zapomnienie.

O Bolesławie Zapomnianym wspomina również opowieść Wincentego z Kielczy z XIII wieku. Również kilka innych polskich źródeł zawiera informacje o starszym synu Mieszka II. W rocznikach „Kapituły Krakowskiej” pod datą 1038 r. umieszczono zapis dotyczący zgonu króla Bolesława; skoro Chrobry zmarł w 1025 r., a Śmiały ponad pół wieku później (1081), mogło jedynie chodzić o ich nieobecnego w poczcie królów i książąt polskich imiennika. Pośrednio jego istnienie potwierdza także „Rocznik małopolski”, w którym Bolesław Krzywousty nazwany jest Bolesławem IV, oraz zniszczony w XIX w. „Kodeks tyniecki” Bolesława Śmiałego z figurującą przy jego imieniu rzymską cyfrą III. To daje podstawy, by sądzić, że między Chrobrym a Śmiałym był jeszcze jeden Bolesław.

Informacje zawarte w „Kronice Wielkopolskiej” zostały w zbliżonej wersji, ale po licznych stylistycznych przeróbkach, powtórzone w późniejszych o cały wiek „Rocznikach Mazowieckich” i odleglejszych w czasie, piętnastowiecznych „Rocznikach Świętokrzyskich”, jednak w obu tych dziełach imię Bolesław, nie wiadomo czemu, zmieniono na Włodzisław. Jest jeszcze umieszczone w „Tabula regnum Poloniae” z końca XIV w. wiele mówiące zdanie: „Jeden waleczny król wymazany został z rzędu panujących”.

Postać Bolesława Zapomnianego występuje również w wielu obcych dziełach, m.in. w niemieckiej Kronice z Braunweiler, gdzie jest mowa o okrutnym prześladowaniu Ryksy (Rychezy) przez syna, w Kronice Czechów Kosmasa i w Kronice węgierskiej Chartiritusa Biskupa – fragment o wojskowej pomocy, jakiej udzielić miał Bolesław II Węgrom.

W starszej historiografii polskiej toczył się na temat istnienia Bolesława poważny spór^[1]. Argumenty zwolenników istnienia księcia, między innymi Tadeusza Wojciechowskiego, Oswalda Balzera, Romana Grodeckiego, Feliksa Konecznego, Stanisława Zakrzewskiego, Zygmunta Wojciechowskiego były następujące:

• Przeznaczenie Kazimierza (Odnowiciela) do stanu duchownego miało świadczyć o tym, że na następcę Mieszka II był przeznaczony jakiś inny syn i to starszy. Gall Anonim pisze o dzieciństwie Kazimierza: "jako pacholę do klasztoru przez rodziców był ofiarowany i tamże w Piśmie świętem wykształcony".
• Imię Kazimierz nie było dotąd spotykane w dynastii piastowskiej, natomiast pierworodny syn Mieszka II mógł zostać nazwany imieniem wielkiego dziada, Bolesława Chrobrego.
• Nie wiadomo, kto rządził Polską w latach 1034- 1039, w tym czasie bowiem Kazimierz Odnowiciel mieszkał w Niemczech, a tron polski nie mógł być tak długo pusty.

Milczenie Galla Anonima o Bolesławie tłumaczono pomijaniem przez kronikarza konfliktów związanych ze sporami o władzę (lub też dodatkowo jego udziałem w wystąpieniu antykościelnym^[1]). Ponadto sytuacja za bardzo przypominała stosunki Bolesława Krzywoustego z bratem Zbigniewem by mogła być poruszona przez nadwornego piewcę wielkości tego pierwszego. Życie Bolesława datowano na lata 1014-1038.

Większość współczesnych historyków wyraża opinię, iż Bolesław Zapomniany stanowi wymysł kronikarza lub też, że nastąpiło we wspomnianej kronice pomieszanie Mieszkowica z Bezprymem, pierworodnym synem Bolesława Chrobrego.

Postać Bolesława Zapomnianego w literaturze polskiej pojawia się w powieściach Karola Bunscha Bezkrólewie oraz Rafała Dębskiego Kiedy Bóg zasypia.

Przypisy

edytuj Zobacz też

• Damnatio memoriae